Baintear suas le 660,000 carr den bhóthar gach lá le siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht sna cúig Cheantar Cathrach is mó in Éirinn.
Léiríodh i mórshuirbhé go dtacaíonn tromlach na gcónaitheoirí ar fud na 5 Cheantar Cathrach in Éirinn le níos mó infheistíochta i siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht.
Is beagnach €3 billiún an tairbhe eacnamaíoch bhliantúil a bhaineann le siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht sna cúig Cheantar Cathrach gach bliain.
D’fhoilsigh an tÚdarás Náisiúnta Iompair inniu torthaí an tsuirbhé is mó riamh ar shiúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht in Éirinn ina léiríodh go mbaintear suas le 660,000 carr den bhóthar gach lá sna cúig Cheantar Cathrach is mó in Éirinn de bharr daoine a shiúlann, a rothghluaiseann nó a rothaíonn le haghaidh turais neamhfhóillíochta nuair a d’fhéadfadh carr a bheith in úsáid acu.
Tá an measúnú is fairsinge ar shiúlóid, rothghluaiseacht agus rothaíocht in Éirinn
Tá an measúnú is fairsinge ar shiúlóid, rothghluaiseacht agus rothaíocht in Éirinn ar fáil san Innéacs Siúil agus Rothaíochta – tagraíonn rothghluaiseacht d’úsáid áiseanna soghluaisteachta rothaí. Arna sheachadadh i gcomhar le húdaráis áitiúla, an tÚdarás Iompair Náisiúnta agus an carthanas iompair inbhuanaithe Iontaobhas Siúil Rothghluais Rothaigh, clúdaíonn an tInnéacs Ceantair Chathrach Bhaile Átha Cliath, Chorcaí, na Gaillimhe, Luimnigh/na Sionainne, agus Phort Láirge, arb ionann iad agus 42% de dhaonra an stáit. Tá tuarascálacha a foilsíodh inniu curtha le chéile freisin ag 17 réigiún cathrach eile sa Ríocht Aontaithe, lena n-áirítear Learpholl, Manchain, agus Glaschú.
Na céadta mílte daoine ag déanamh turais laethúla ar bhealach níos sláintiúla, níos inbhuanaithe
Leagadh béim sa suirbhé ar na leibhéil rannpháirtíochta siúil, rothghluaiseachta agus rothaíochta i ngach Ceantar Cathrach sa stát, agus tá léirithe leis na figiúirí, arís eile, an chaoi a bhfuil na céadta mílte daoine ag déanamh turais laethúla ar bhealach níos sláintiúla, níos inbhuanaithe.
Tá líon na gcónaitheoirí fásta a bhíonn ag siúl nó ag rothghluaiseacht cúig huaire ar a laghad sa tseachtain idir 70% i gCeantar Cathrach Bhaile Átha Cliath agus 45% i gCeantar Cathrach Phort Láirge. Tá líon na ndaoine a bhíonn ag rothaíocht uair sa tseachtain ar a laghad idir 25% i mBaile Átha Cliath agus 12% i bPort Láirge.
Léiríodh sa suirbhé freisin go bhfuil ardleibhéal tacaíochta ann do níos mó caiteachas rialtais ar shiúl agus rothghluaiseacht, idir 78% i gCeantar Cathrach Phort Láirge agus 64% i gCeantar Cathrach Luimnigh agus na Sionainne. Luadh leibhéal tacaíochta comhchosúil do chaiteachas breise ar rothaíocht freisin, idir 74% i bPort Láirge agus 54% i gceantar Luimnigh agus na Sionainne.
Léiríodh sa suirbhé go bhfuil fonn leanúnach ar chónaitheoirí siúl nó rothghluaiseacht níos mó amach anseo, idir 52% i gCorcaigh agus 41% i gceantar Luimnigh agus na Sionainne, agus fonn ar chónaitheoirí rothaíocht níos mó, idir 38% i gCorcaigh agus i nGaillimh agus 27% i gceantar Luimnigh agus na Sionainne.
Is beagnach €3 billiún an tairbhe eacnamaíoch bhliantúil
Is beagnach €3 billiún an tairbhe eacnamaíoch bhliantúil a bhaineann daoine aonair agus an tsochaí as siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht gach bliain sna cúig Cheantar Cathrach. Tá samhail in úsáid san Innéacs Siúil agus Rothaíochta chun na costais agus na sochair a bhaineann le tiomáint, siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht a thuiscint, agus áirítear leis na hionchuir am taistil, costais oibriúcháin feithiclí, tairbhí sláinte, cáilíocht aeir agus cánachas. I dtéarmaí sláinte amháin, cuireann daoine a shiúlann agus a rothaíonn inár gCeantair Chathrach bac ar 5,874 riocht sláinte tromchúiseach fadtéarmach san iomlán, agus meastar gurb é €75 milliún an choigilt costais don FSS, arb ionann é agus 1,300,000 coinne Dochtúirí Teaghlaigh.
Saves 20,000 tonnes of greenhouse gas emissions
The report also found that walking, wheeling and cycling saved a total of 120,000 tonnes of greenhouse gas emissions across the 5 Metropolitan Areas, equivalent to 1,500,000 flights from Dublin to London.
Across all 5 Irish Metropolitan Areas, residents gave similar answers as to what would help them walk or wheel more – better footpath surfaces including dropped kerbs at crossing points, fewer cars parked on footpaths, and more frequent crossing points with reduced wait times and nicer places along streets to stop and rest. Residents also gave similar answers as to what would help them cycle more – infrastructural improvements such as traffic-free paths through parks or greenways, signed cycle routes along quieter streets, and cycle tracks along roads physically separated from traffic and pedestrians. There was also strong support across the board for building cycle tracks physically separated from traffic and pedestrians even when that means less room for traffic, ranging from 86% in Waterford to 69% in Limerick Shannon.
Sábháil siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht 120,000 tonna d’astaíochtaí gás ceaptha teasa
Fuarthas amach sa tuarascáil freisin gur shábháil siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht 120,000 tonna d’astaíochtaí gás ceaptha teasa san iomlán ar fud na 5 Cheantar Cathrach, arb ionann é agus 1,500,000 eitilt ó Bhaile Átha Cliath go Londain.
Ar fud 5 Cheantar Cathrach na hÉireann, thug cónaitheoirí freagraí comhchosúla maidir le cad a chabhródh leo siúl nó rothghluaiseacht níos mó – dromchlaí cosáin níos fearr lena n-áirítear colbhaí íslithe ag pointí trasnaithe, níos lú carranna páirceáilte ar chosáin, agus pointí trasnaithe níos minice a bhfuil amanna feithimh laghdaithe acu agus áiteanna níos deise feadh na sráideanna le stopadh agus le scíth a ligean. Thug cónaitheoirí freagraí comhchosúla freisin maidir leis an méid a chabhródh leo rothaíocht níos mó – feabhsuithe bonneagair amhail cosáin saor ó thrácht trí pháirceanna nó glasbhealaí, bealaí rothaíochta comharthaíochta feadh sráideanna níos ciúine, agus raonta rothaíochta feadh bóithre atá scartha go fisiciúil ó thrácht agus ó choisithe. Bhí tacaíocht láidir ann freisin ar fud na tíre do rianta rothaíochta a thógáil atá scartha go fisiciúil ó thrácht agus ó choisithe fiú nuair a chiallaíonn sé sin níos lú spáis do thrácht, idir 86% i bPort Láirge agus 69% i gceantar Luimnigh agus na Sionainne.
Baile Átha Cliath
Gach lá, déanann cónaitheoirí a d’fhéadfadh carr a úsáid suas le 510,000 turas siúil, rothghluaiseachta agus rothaíochta fillte neamhfhóillíochta gach lá i gCeantar Cathrach Bhaile Átha Cliath.
Rothaíonn 12% de chónaitheoirí fásta i gCeantar Cathrach Bhaile Átha Cliath 5 lá nó níos mó sa tseachtain ar a laghad, suas ó 8% in 2023.
Tá cónaitheoirí níos sine ag cloí leis an taisteal gníomhach – siúlann nó rothghluaiseann 62% de chónaitheoirí atá 66 bliain d’aois agus níos sine 5 lá sa tseachtain ar a laghad, agus rothaíonn 12% de chónaitheoirí atá 66 bliain d’aois nó níos sine uair sa tseachtain ar a laghad
Corcaigh
Cruthaíonn cónaitheoirí a shiúlann, a rothghluaiseann agus a rothaíonn sochar eacnamaíoch bliantúil de €415.9 milliún do dhaoine aonair agus do Cheantar Cathrach Chorcaí.
Fuarthas amach in Innéacs Siúil agus Rothaíochta Chorcaí go raibh méadú suntasach ar na mná a bhí ag siúl, agus dúirt 69% de mhná go siúlann siad nó go rothghluaiseann siad 5 lá nó níos mó sa tseachtain, suas ó 52% in 2023. Rothaíonn 9% de chónaitheoirí fásta atá 66 bliain d’aois nó os a chionn uair sa tseachtain ar a laghad, suas ó 5% in 2023.
Sábhálann siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht i gCeantar Cathrach Chorcaí 13,000 tonna d’astaíochtaí gás ceaptha teasa i gCorcaigh gach bliain, rud atá coibhéiseach le thart ar 130,000 cónaitheoir a bheith ag eitilt ó Aerfort Chorcaí go Aerfort Heathrow Londan.
Ceantar Luimnigh agus na Sionainne
Tá 64% de chónaitheoirí cheantar cathrach Luimnigh agus na Sionainne i bhfabhar infheistíocht bhreise i siúl agus rothghluaiseacht, agus tá 54% i bhfabhar infheistíocht bhreise sa rothaíocht.
De bharr siúil, rothghluaiseachta, agus rothaíochta i gceantar cathrach Luimnigh agus na Sionainne, cuirtear cosc ar 325 riocht sláinte fadtéarmach gach bliain ar luach thart ar €4.1m, rud atá coibhéiseach le costas os cionn 68,000 coinne Dochtúirí Teaghlaigh.
Tá méadú tagtha ar líon na ndaoine óga idir 16-25 bliain d’aois i gCeantar Cathrach Luimnigh agus na Sionainne a rothaíonn uair sa tseachtain ar a laghad go 33%, suas ó 27% in 2023.
Gaillimh
Tá léirithe in Innéacs Siúil agus Rothaíochta Cheantar Cathrach na Gaillimhe go siúlann nó go rothaíonn 67% de na cónaitheoirí cúig huaire sa tseachtain ar a laghad, suas ó 60% in 2023. Léiríodh sa suirbhé freisin go rothaíonn 1 as gach 5 (21%) de chónaitheoirí fásta uair sa tseachtain ar a laghad.
Tá tacaíocht láidir (82%) i measc chónaitheoirí na Gaillimhe do rianta rothaíochta a thógáil atá scartha go fisiciúil ó thrácht agus ó choisithe, fiú sa chás go gciallaíonn sé sin níos lú spáis do thrácht eile.
Tá sochar eacnamaíoch glan de €1.67 ann do gach ciliméadar a rothaítear in ionad a thiomáintear agus €1.19 de shochar eacnamaíoch glan do gach ciliméadar a shiúltar in ionad a thiomáintear i gCeantar Cathrach na Gaillimhe.
Port Láirge
I gCeantar Cathrach Phort Láirge, tá léirithe sa suirbhé go bhfuil 78% de chónaitheoirí i bhfabhar infheistíocht bhreise i siúl agus i rothghluaiseacht, suas ó 68% in 2023, agus go bhfuil 74% de chónaitheoirí i bhfabhar infheistíocht bhreise sa rothaíocht, suas ó 63% in 2023.
Tá níos mó ná leath de chónaitheoirí fásta i gCeantar Cathrach Phort Láirge ag iarraidh siúl nó rothghluaiseacht níos mó, agus tá an tríú cuid díobh ag iarraidh rothaíocht níos mó.
Gach lá, baintear suas le 15,000 carr de bhóithre Limistéar Cathrach Phort Láirge de thairbhe daoine a bheith ag roghnú shiúl na gcos, áis siúil nó rothair thar an gcarr ar thurais neamhfhóillíochta. Dá mbeadh na carranna sin go léir i dtranglam tráchta, bheadh 70 km de scuaine ann.
Dúirt Xavier Brice, POF Iontaobhas Siúil Rothghluais Rothaigh: “Tá béim leagtha san innéacs ar na sochair fhairsinge a bhaineann le siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht sa saol laethúil agus inár mbailte agus inár gcathracha. Ciallaíonn turais níos gníomhaí daoine níos sláintiúla, sráideanna níos sábháilte agus níos glaine, agus níos lú tráchta do chách.
Ní tharlaíonn an t-athrú sin de thaisme. Éilíonn sé bealaí sábháilte, fáilteacha agus inrochtana a thugann muinín do dhaoine taisteal go gníomhach. Le tacaíocht láidir ón bpobal do bhonneagar níos fearr, tá pobail ar fud na hÉireann réidh. Táimid bródúil as dul i gcomhpháirtíocht leis an Údarás Iompair Náisiúnta agus le húdaráis áitiúla chun cabhrú le siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht a dhéanamh mar rogha nádúrtha do thurais laethúla.”
Tuilleadh
Walking and Cycling Index 2025 – National Transport
Modheolaíocht
- Is é an tInnéacs Siúil agus Rothaíochta an measúnú is mó ar shiúl, rothlú agus rothaíocht i gceantair uirbeacha in Éirinn agus sa RA.
- I bPoblacht na hÉireann, déantar é a sheachadadh i gcomhar leis an ÚNI agus leis na húdaráis áitiúla do na 5 Mhórcheantar Uirbeacha i mBaile Átha Cliath, Corcaigh, Gaillimh, Luimneach/an tSionainn agus Port Láirge. Glacann 17 gcathair agus limistéar uirbeacha de chuid an RA páirt ann freisin, agus Réigiún Chathair Learphoill, Mórcheantar Mhanchain, Glaschú agus Dún Éideann ina measc.
- Tagann an fhaisnéis sna tuarascálacha ó shonraí áitiúla, ó shamhaltú agus ó shuirbhé neamhspleách atá ionadaíoch go déimeagrafach ar 1,100 cónaitheoir ar a laghad atá 16 bliana d’aois nó os a chionn i ngach Mórcheantar Uirbeach.
- Rinne an chuideachta neamhspleách taighde margaidh Ipsos B&A an suirbhé duine le duine ó mhí Aibreáin go mí Iúil 2025.
- Tá an suirbhé ionadaíoch do chónaitheoirí uile Ceantair Cathrach, ní hamháin dóibh siúd a shiúlann, a rothghluaiseann nó a rothaíonn.
- Úsáideann an tInnéacs Siúil agus Rothaíochta samhail chun anailís a dhéanamh ar na costais agus ar na tairbhí a bhaineann le tiomáint, siúl agus rothaíocht. Áirítear leis na hionchuir am taistil, costais oibriúcháin feithiclí, buntáistí sláinte, cáilíocht aeir agus cánachas.
- Tagann na sonraí eile go léir ó chomhpháirtithe cathrach, ó thacair sonraí náisiúnta nó shamhaltaigh agus ríomh Walk Wheel Cycle Trust iad.
- Tá lamháil earráide +/-3% ann.
- Tá modheolaíocht níos doimhne ar fáil ag walkwheelcycletrust.org.uk/walking-cycling-index agus Walking and Cycling Index 2025 – National Transport
- Úsáid an téarma ‘rothlú’ – soláthraíonn Walk Wheel Cycle Trust an sainmhíniú seo ar an téarma ‘rothlú’ i gcorp gach Tuarascála. “Aithnímid go mb’fhéidir nach n-ionannódh roinnt daoine a úsáideann áiseanna soghluaisteachta rothaí, mar shampla cathaoir rothaí nó scútar soghluaisteachta, leis an téarma siúl agus go mb’fhearr leo an téarma rothlú a úsáid. Úsáidimid na téarmaí siúl agus rothlú le chéile lena chinntiú go bhfuilimid chomh cuimsitheach agus is féidir.”