De réir an Innéacs Siúil agus Rothaíochta is déanaí, tógtar suas le 23,000 carr de bhóithre na Gaillimhe gach lá le siúl, rothlú agus rothaíocht.
Léirítear i suirbhé ÚNI méadú ar líon na nGaillimheach atá ag siúl agus ag rothlú cúig lá sa tseachtain ar a laghad.
Tá rothaíocht ag méadú i measc daoine óga.
Innéacs Siúil agus Rothaíochta Mhórcheantar Uirbeach na Gaillimhe 2025
23,000 turas neamhfhóillíochta fillte trí shiúl agus trí rothaíocht gach lá
D’fhoilsigh an tÚdarás Náisiúnta Iompair torthaí a shuirbhé is déanaí ar shiúl, rothlú agus rothaíocht i Mórcheantar Uirbeach na Gaillimhe inniu, ina léirítear go ndéanann cónaitheoirí a d’fhéadfadh carr a úsáid suas le 23,000 turas neamhfhóillíochta fillte trí shiúl agus trí rothaíocht gach lá. Léirítear sa tuarascáil méadú suntasach ar líon na gcónaitheoirí atá ag siúl agus ag rothlú anois cúig huaire sa tseachtain ar a laghad, suas ó 60% in 2023, go 67% in 2025. Léirítear sa suirbhé freisin go mbíonn duine amháin as gach cúigear (21%) de chónaitheoirí fásta ag rothaíocht uair amháin sa tseachtain ar a laghad, agus go bhfuil méadú tagtha ar líon na ndaoine óga idir 16 agus 25 bliain d’aois a bhíonn ag rothaíocht uair amháin sa tseachtain ar a laghad go 35%, suas ó 31% in 2023.
Soláthraíonn an tInnéacs Siúil agus Rothaíochta an measúnú is mó ar shiúl, rothlú agus rothaíocht in Éirinn agus sa RA. Déantar é a sheachadadh i gcomhar le Comhairle Cathrach agus Comhairle Chontae na Gaillimhe, an tÚdarás Náisiúnta Iompair agus an carthanas iompair inbhuanaithe, Walk Wheel Cycle Trust. Chomh maith le hInnéacs Siúil agus Rothaíochta Mhórcheantar Uirbeach na Gaillimhe, tá tuarascálacha Innéacs á bhfoilsiú inniu freisin ag Mórcheantair Uirbeacha Bhaile Átha Cliath, Chorcaí, Luimnigh – na Sionainne agus Phort Láirge.
Innéacs Siúil agus Rothaíochta Mhórcheantar Uirbeach na Gaillimhe 2025
Tá Innéacs Siúil agus Rothaíochta Mhórcheantar Uirbeach na Gaillimhe bunaithe ar shuirbhé neamhspleách atá ionadaíoch go déimeagrafach ar níos mó ná 1,100 cónaitheoir ar fud Mhórcheantar Uirbeach na Gaillimhe, atá 16 bliana d’aois agus os a chionn, ní hamháin iad siúd a shiúlann, a rothlaíonn agus a rothaíonn. Clúdaíonn an Mórcheantar Uirbeach an ceantar ó Órán Mór go Bearna agus ó thuaidh go Baile Chláir.
Léirítear go bhfuil 64% de chónaitheoirí i bhfabhar infheistíocht bhreise i rothaíocht agus go bhfuil 66% i bhfabhar infheistíocht bhreise i siúl agus i rothlú. Tá tacaíocht ard fós ann d’fhorbairt níos mó bonneagair rothair chosanta laistigh de Mhórcheantar Uirbeach na Gaillimhe, agus 82% de chónaitheoirí ag tacú le raonta rothar a thógáil atá scartha go fisiciúil ón trácht agus ó choisithe, fiú nuair a chiallaíonn sé sin go bhfuil níos lú spáis ann le haghaidh trácht eile.
Príomhthorthaí ó Innéacs Siúil agus Rothaíochta Mhórcheantar Uirbeach na Gaillimhe, 2025:
- Siúlann 67% de chónaitheoirí fásta 5 lá nó níos mó sa tseachtain, úsáideann 55% carr 5 lá nó níos mó sa tseachtain.
- Siúlann nó rothlaíonn 69% de mhná 5 lá nó níos mó sa tseachtain, suas ó 64% in 2023.
- Rothaíonn duine fásta amháin as gach cúigear (21%) uair amháin sa tseachtain ar a laghad.
- Rothaíonn 35% de dhaoine óga idir 16-25 bliain d’aois uair amháin sa tseachtain ar a laghad, suas ó 31% in 2023.
- Ba mhaith le 44% de chónaitheoirí siúl níos mó, agus ba mhaith le 38% rothaíocht níos mó amach anseo.
- Tacaíonn 82% de chónaitheoirí le raonta rothar a thógáil atá scartha go fisiciúil ón trácht agus ó choisithe, fiú nuair a chiallaíonn sé sin go bhfuil níos lú spáis ann le haghaidh trácht eile.
- Gach lá, tógann daoine a shiúlann, a rothlaíonn nó a rothaíonn le haghaidh turais neamhfhóillíochta nuair a d’fhéadfaidís carr a úsáid, suas le 23,000 carr de na bóithre i Mórcheantar Uirbeach na Gaillimhe. Dá mbeadh na carranna go léir i dtranglam tráchta, bheadh 112 ciliméadar de scuaine tráchta ann.
- Cruthaíonn cónaitheoirí a shiúlann, a rothlaíonn agus a rothaíonn tairbhe eacnamaíoch bhliantúil do dhaoine aonair agus do Mhórcheantar Uirbeach na Gaillimhe ar fiú €171.1 milliún í.
- Feabhsaíonn siúl, rothlú agus rothaíocht sláinte an phobail i Mórcheantar Uirbeach na Gaillimhe, rud a chuireann cosc ar 278 riocht sláinte tromchúiseach fadtéarmach gach bliain agus a shábhálann €3.6 milliún do FSS, arb ionann é sin agus costas breis agus 60,000 coinne dochtúra teaghlaigh.
- Sábhálann daoine a shiúlann, a rothlaíonn agus a rothaíonn in ionad tiomána astaíochtaí gás ceaptha teasa atá coibhéiseach le 36,000 milliún eitilt ó Aerfort na Sionainne go hAerfort Heathrow i Londain.
- Tá glantairbhe eacnamaíoch €1.67 ann in aghaidh gach ciliméadair a rothaítear in ionad na gciliméadar a thiomáintear agus glantairbhe eacnamaíoch €1.19 ann in aghaidh gach ciliméadair a shiúltar in ionad na gciliméadar a thiomáintear.
Sochair Eacnamaíocha a bhaineann le Taisteal Gníomhach
Fuarthas amach sa tuarascáil go gcruthaíonn siúl, rothlú agus rothaíocht tairbhe eacnamaíoch bhliantúil do dhaoine aonair agus do Mhórcheantar Uirbeach na Gaillimhe ar fiú €171.1 billiún í. Áirítear leis sin glantairbhe eacnamaíoch €1.67 in aghaidh gach ciliméadair a rothaítear in ionad na gciliméadar a thiomáintear agus tairbhe €1.19 in aghaidh gach ciliméadair a shiúltar in ionad na gciliméadar a thiomáintear. Cinneadh na costais sin trí anailís a dhéanamh ar am taistil, costais oibriúcháin feithiclí, buntáistí sláinte, cáilíocht aeir agus cánachas.
Buntáistí Comhshaoil
Gach lá, déanann cónaitheoirí a d’fhéadfaidís carr a úsáid, suas le 23,000 turas fillte trí shiúl, rothlú agus rothaíocht i Mórcheantar Uirbeach na Gaillimhe. Dá mbeadh na carranna sin go léir i dtranglam tráchta, bheadh 112 ciliméadar de scuaine tráchta ann.
Fuarthas amach sa tuarascáil freisin go sábhálann siúl, rothlú agus rothaíocht 4,000 tonna d’astaíochtaí gás ceaptha teasa i nGaillimh gach bliain, rud atá coibhéiseach le thart ar 36,000 cónaitheoir ag eitilt ó Aerfort na Sionainne go hAerfort Heathrow i Londain.
Buntáistí Sláinte agus Cuimsitheacht
Leagtar amach sa tuarascáil na buntáistí a bhaineann le siúl, rothlú agus rothaíocht go Mórcheantar Uirbeach na Gaillimhe, agus cuireann na tairbhí gníomhaíochta coirp cosc ar 278 riocht sláinte tromchúiseach fadtéarmach gach bliain, ar fiú thart ar €3.6 milliún iad, agus is ionann é sin agus costas breis agus 60,000 coinne dochtúra teaghlaigh.
Léiríodh san Innéacs go bhfuil éagsúlacht idir roghanna taistil na gcónaitheoirí agus a dtuairimí maidir le siúl, rothlú agus rothaíocht i measc grúpaí éagsúla. Fuarthas amach go mbíonn 50% de chónaitheoirí faoi mhíchumas ag siúl nó ag rothlú cúig lá sa tseachtain ar a laghad i nGaillimh, i gcomparáid le 68% de chónaitheoirí gan mhíchumas. Cé go mbíonn 69% de mhná agus 65% d’fhir ag siúl nó ag rothlú cúig lá sa tseachtain ar a laghad, tá bearna inscne níos mó ann maidir le rothaíocht, agus tá 28% d’fhir ag rothaíocht uair amháin sa tseachtain ar a laghad i gcomparáid le 15% de mhná. Deir 23% de mhná nach mbíonn siad ag rothaíocht ach gur mhaith leo í a dhéanamh.
Tuairimí na gCónaitheoirí ar Réitigh chun Dul ag Siúl nó ag Rothaíocht Níos Minice
Nuair a fiafraíodh díobh cad a chabhródh leo siúl nó rothlú níos mó, dúirt níos mó ná 7 as 10 gcónaitheoir i Mórcheantar Uirbeach na Gaillimhe gur mian leo cosáin níos leithne, inrochtaineacht níos fearr ar chosáin lena n-áirítear colbhaí íslithe ag pointí trasnaithe, agus áiteanna níos deise feadh na sráideanna le stopadh agus scíth a ligean, níos lú carranna páirceáilte ar chosáin, agus pointí trasnaithe níos minice ag a bhfuil amanna feithimh laghdaithe. Fuarthas amach sa tuarascáil go bhfuil trasrian tiomnaithe do choisithe ag 84% de na bóithre a thagann le chéile ag acomhail soilse tráchta i Mórcheantar Uirbeach na Gaillimhe.
Nuair a fiafraíodh díobh cad a chabhródh leo rothaíocht níos mó, dúirt níos mó ná 6 as gach 10 gcónaitheoir gur mian leo feabhsuithe bonneagair amhail cosáin saor ó thrácht trí pháirceanna nó ar ghlasbhealaí, naisc níos fearr le hiompar poiblí, agus raonta rothar feadh bóithre atá scartha go fisiciúil ó thrácht agus ó choisithe. Tacaíonn 82% de chónaitheoirí le raonta rothar a thógáil atá scartha go fisiciúil ón trácht agus ó choisithe fiú nuair a chiallaíonn sé sin go bhfuil níos lú spáis ann le haghaidh trácht eile.
Áit Níos Fearr le Cónaí a Chruthú
Aithníonn cónaitheoirí na Gaillimhe freisin an tábhacht a bhaineann le comharsanachtaí ar féidir maireachtáil iontu. Tá 79% de chónaitheoirí ar son comharsanachtaí tráchta ísle a chruthú – áit a bhfuil laghdú mór tagtha ar ‘thréthrácht’ mótarfheithiclí ag grúpaí sráideanna, ag a bhfuil teorainn le príomhbhóithre. Deir 86% go bhfuil siad ar son luasteorainneacha a laghdú, pointí trasnaithe a fheabhsú agus raonta rothar cosanta a thabhairt isteach i gcomharsanachtaí scoile.
Seachadadh rathúil tionscadal ag Bóthar Dhabhach Uisce Theas, Droichead Wolfe Tone agus Canáil Eglinton
Ag labhairt dó faoin Innéacs Siúil agus Rothaíochta, dúirt an Comhairleoir Mike Cubbard, Méara Chomhairle Cathrach na Gaillimhe:
“Mar Mhéara Chathair na Gaillimhe, tá áthas orm fáilte a chur roimh an dara hInnéacs Siúil agus Rothaíochta i Mórcheantar Uirbeach na Gaillimhe. Úsáideann an tuarascáil seo taighde neamhspleách agus sonraí láidre chun luach an taistil ghníomhaigh a léiriú.
Tá áthas orm an dul chun cinn atá déanta le blianta beaga anuas a fheiceáil, lena n-áirítear seachadadh rathúil tionscadal ag Bóthar Dhabhach Uisce Theas, Droichead Wolfe Tone agus Canáil Eglinton. Le tacaíocht ó chomhpháirtithe maoinithe lena n-áirítear an tÚdarás Náisiúnta Iompair agus an Ciste Athghiniúna agus Forbartha Uirbeach, cuirfear níos mó bonneagair ar ardchaighdeán ar fáil go luath i gceantair eile den chathair, mar aon le háiseanna feabhsaithe bus agus traenach. Cabhróidh sé sin go léir le Gaillimh forbairt ar bhealach inbhuanaithe, agus beidh sé tairbheach do chónaitheoirí, do dhaoine a oibríonn anseo,= agus do chuairteoirí ar feadh blianta fada amach anseo.”
A clear picture of investment in our communities for the future
Cllr. David Collins, Cathaoirleach of Galway County Council said:
“As Cathaoirleach of Galway County, I am delighted to introduce the Walking and Cycling Index. This report offers valuable insights into the behaviours and perspectives of residents in Oranmore, Baile Chláir and Bearna regarding walking, wheeling, and cycling. It provides a clear picture of the investment and infrastructure our communities wish to see and highlights opportunities to plan more effectively for the future.”
Tugtar léargas soiléir inti ar an infheistíocht agus ar an mbonneagar
Dúirt an Comhairleoir David Collins, Cathaoirleach Chomhairle Chontae na Gaillimhe:
“Mar Chathaoirleach Chontae na Gaillimhe, tá áthas orm an tInnéacs Siúil agus Rothaíochta a chur i láthair. Tugann an tuarascáil seo léargas luachmhar ar iompraíochtaí agus dearcthaí chónaitheoirí Órán Mór, Bhaile Chláir agus Bhearna maidir le siúl, rothlú agus rothaíocht. Tugtar léargas soiléir inti ar an infheistíocht agus ar an mbonneagar is mian lenár bpobail a fheiceáil agus cuirtear béim inti ar dheiseanna chun pleanáil a dhéanamh ar bhealach níos éifeachtaí don todhchaí.”
Tuilleadh
Is féidir rochtain a fháil ar Innéacs Siúil agus Rothaíochta Mhórcheantar Uirbeach na Gaillimhe ag: Innéacs Siúil agus Rothaíochta Mhórcheantar Uirbeach na Gaillimhe 2025
Modheolaíocht
- Is é an tInnéacs Siúil agus Rothaíochta an measúnú is mó ar shiúl, rothlú agus rothaíocht i gceantair uirbeacha in Éirinn agus sa RA.
- I bPoblacht na hÉireann, déantar é a sheachadadh i gcomhar leis an ÚNI agus leis na húdaráis áitiúla do na 5 Mhórcheantar Uirbeacha i mBaile Átha Cliath, Corcaigh, Gaillimh, Luimneach/an tSionainn agus Port Láirge. Tá 17 gcinn de chathracha agus de cheantair uirbeacha sa RA páirteach freisin, lena n-áirítear Réigiún Chathair Learphoill, Mórcheantar Mhanchain, Glaschú agus Dún Éideann.
- Clúdaíonn an Mórcheantar Uirbeach an ceantar ó Órán Mór go Bearna agus ó thuaidh go Baile Chláir.
- Tagann an fhaisnéis sna tuarascálacha ó shonraí áitiúla, ó shamhaltú agus ó shuirbhé neamhspleách atá ionadaíoch go déimeagrafach ar 1,100 cónaitheoir ar a laghad atá 16 bliana d’aois nó os a chionn i ngach Mórcheantar Uirbeach.
- Rinne an chuideachta neamhspleách taighde margaidh Ipsos B&A an suirbhé duine le duine ó mhí Aibreáin go mí Iúil 2025.
- Tá an suirbhé ionadaíoch do gach duine a bhfuil cónaí orthu i Mórcheantar Uirbeach na Gaillimhe, ní hamháin dóibh siúd a shiúlann, a rothlaíonn agus a rothaíonn.
- Úsáideann an tInnéacs Siúil agus Rothaíochta samhail chun anailís a dhéanamh ar na costais agus ar na tairbhí a bhaineann le tiomáint, siúl agus rothaíocht. Áirítear leis na hionchuir am taistil, costais oibriúcháin feithiclí, buntáistí sláinte, cáilíocht aeir agus cánachas.
- Tagann na sonraí eile go léir ó chomhpháirtithe cathrach, ó thacair sonraí náisiúnta nó shamhaltaigh agus ríomh Walk Wheel Cycle Trust iad.
- Tá lamháil earráide +/-3% ann.
- Tá modheolaíocht níos doimhne ar fáil ag walkwheelcycletrust.org.uk/walking-cycling-index
- Úsáid an téarma ‘rothlú’ – soláthraíonn Walk Wheel Cycle Trust an sainmhíniú seo ar an téarma ‘rothlú’ i gcorp gach Tuarascála. “Aithnímid go mb’fhéidir nach n-ionannódh roinnt daoine a úsáideann áiseanna soghluaisteachta rothaí, mar shampla cathaoir rothaí nó scútar soghluaisteachta, leis an téarma siúl agus go mb’fhearr leo an téarma rothlú a úsáid. Úsáidimid na téarmaí siúl agus rothlú le chéile lena chinntiú go bhfuilimid chomh cuimsitheach agus is féidir.”